ઘરેલુ ઉત્પાદન વધારવા રિન્યુએબલ એનર્જી ઉદ્યોગે ALMM ફ્રેમવર્ક વિસ્તારવાની માંગ કરી

ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી ઉદ્યોગે કેન્દ્ર સરકારને વિનંતી કરી છે કે ઘરેલુ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવાના પ્રયાસોને માત્ર સોલર મોડ્યુલ્સ અને વિન્ડ ટર્બાઇન સુધી સીમિત ન રાખતા, તેને બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ (BESS) અને અન્ય મહત્વના ઘટકો સુધી વિસ્તૃત કરવામાં આવે. નવા અને રિન્યુએબલ એનર્જી મંત્રાલય (MNRE) ના સેક્રેટરી સંતોષ કુમાર સારંગીએ ગુરુવારે જણાવ્યું હતું કે ઉદ્યોગ દ્વારા 'એપ્રુવ્ડ લિસ્ટ ઓફ મોડલ્સ એન્ડ મેન્યુફેક્ચરર્સ' (ALMM) ફ્રેમવર્ક જેવી જ વ્યવસ્થા અન્ય ઘટકો માટે પણ માંગવામાં આવી છે.

આ માંગ એવી સમયે કરવામાં આવી છે જ્યારે ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી સપ્લાય ચેઇનના મુખ્ય ઘટકો માટે, ખાસ કરીને ચીન પરની તેની આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવા માંગે છે. આ ઉપરાંત, ચીને સેલ્સ અને વેફર્સ જેવા સોલર ઘટકોના ઉત્પાદનમાં વપરાતા સાધનોની નિકાસ પર નિયંત્રણ લાવવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, જેના કારણે આ માંગ વધુ પ્રસ્તુત બની છે.

સંતોષ કુમાર સારંગીએ જણાવ્યું હતું કે 'ભારત રિન્યુએબલ એનર્જી સમિટ' દરમિયાન ઉદ્યોગના કાર્યકારી અધિકારીઓ અને રોકાણકારો સાથેની ચર્ચાઓમાં ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારો પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો મુદ્દો વારંવાર ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું, “અહીં શીખવા જેવી બાબત એ છે કે આપણે રિન્યુએબલ એનર્જીમાં પ્રગતિના માર્ગ પર આગળ વધવાનું ચાલુ રાખવું જોઈએ. CEO રાઉન્ડટેબલમાં ચર્ચાયેલી બાબતોમાં ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારો પરની ક્રિટિકલ નિર્ભરતા ઘટાડવાનો ઉલ્લેખ હતો. જો આપણે અમુક વસ્તુઓ માટે ચોક્કસ ભૌગોલિક વિસ્તારો પર નિર્ભર હોઈએ, તો તે સેગમેન્ટમાં ઉત્પાદન વિશે વિચારવાની જરૂર છે.”

બુધવારે મંત્રાલયે રિન્યુએબલ એનર્જી ઉદ્યોગના CEO અને રોકાણકારો સાથે એક રાઉન્ડટેબલ કોન્ફરન્સ યોજી હતી. સારંગીએ ઉમેર્યું કે ઉદ્યોગના અધિકારીઓએ સોલર મોડ્યુલ અને વિન્ડ ટર્બાઇન માટે લાગુ ALMM ફ્રેમવર્કની પ્રશંસા કરી છે અને બેટરી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ સહિતના અન્ય ઘટકો માટે પણ આવી જ વ્યવસ્થા અમલમાં લાવવાની વિનંતી કરી છે. તેમણે ખાતરી આપી હતી કે ઘરેલુ ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે જે કંઈ પણ કરવું જરૂરી હશે, તેના પર MNRE ચોક્કસપણે કામ કરશે.

ALMM ફ્રેમવર્ક હેઠળ, સરકાર સમર્થિત પ્રોજેક્ટ્સ માટે નિર્ધારિત સાધનો માન્ય ઘરેલુ ઉત્પાદકો પાસેથી જ ખરીદવા જરૂરી હોય છે. ALMM-I અને ALMM-II અનુક્રમે સ્થાનિક રીતે ઉત્પાદિત સોલર મોડ્યુલ્સ અને સેલ્સને આવરી લે છે. જ્યારે વિન્ડ માટેની ALMM યાદીમાં ક્વોલિટી-સર્ટિફાઇડ ટર્બાઇનનો સમાવેશ થાય છે, જેનો ઉપયોગ યુટિલિટી-સ્કેલ પ્રોજેક્ટ્સમાં કરવાની પરવાનગી છે. મોડ્યુલ્સ અને વિન્ડ ટર્બાઇન માટેની વ્યવસ્થા કાર્યરત છે, પરંતુ સપ્લાયની મર્યાદાઓને કારણે સોલર સેલ્સ માટેની જરૂરિયાત ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૬ સુધી મોકૂફ રાખવામાં આવી છે.

આ પગલાં આયાત માટે નોન-ટેરિફ બેરિયર તરીકે કામ કરે છે અને સરકારી પ્રોત્સાહનો સાથે મળીને ભારતે તેની ઘરેલુ સોલર ઉત્પાદન ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો કર્યો છે. હાલમાં દેશમાં ૨૦૦ GW થી વધુ મોડ્યુલ ઉત્પાદન ક્ષમતા અને ૫૦ GW સેલ ઉત્પાદન ક્ષમતા છે. મંત્રાલયે જૂન ૨૦૨૮ થી વેફર્સ અને ઇંગોટ્સને પણ આ ફ્રેમવર્ક હેઠળ લાવવાની યોજના જાહેર કરી છે.

બેટરી સપ્લાય ચેઇન માટે પણ આયાત નિર્ભરતા ઘટાડવી પ્રાથમિકતા બની રહી છે, કારણ કે ભારત મુખ્યત્વે ચીન પર નિર્ભર છે. ઉર્જા સ્વતંત્રતા અને સુરક્ષા મજબૂત કરવા માટે સરકાર બેટરી સ્ટોરેજ માટે ઘરેલુ ઇકોસિસ્ટમ વિકસાવવા માંગે છે. આ દિશામાં એક પગલું ભરતા, કેન્દ્રીય કેબિનેટે બુધવારે ગ્રીડ-સ્કેલ એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ માટે વાયેબિલિટી ગેપ ફંડિંગ (VGF) યોજનાને મંજૂરી આપી છે, જેમાં FY૨૭ અને FY૩૧ વચ્ચે ₹ ૧૪,૫૦૦ કરોડની નાણાકીય સહાય આપવામાં આવશે.

આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય દેશભરમાં ૯૨ GWh ની વધારાની ગ્રીડ-સ્કેલ એનર્જી સ્ટોરેજ ક્ષમતા વિકસાવવાનો છે. આ નવી ક્ષમતા ભારતની હાલની ગ્રીડ-સ્કેલ સ્ટોરેજ ક્ષમતાના ૧૭૦% જેટલી હશે અને FY૩૨ સુધીમાં દેશની ૪૧૧ GWh ની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં મદદ કરશે. રિન્યુએબલ પાવરને ગ્રીડમાં એકીકૃત કરવા માટે બેટરી એનર્જી સ્ટોરેજ સિસ્ટમ્સ અત્યંત મહત્વની છે.

મિન્ટના અહેવાલ મુજબ આ તમામ વિગતો સામે આવી છે.