મહિલાઓની સુરક્ષા માટે એનએચઆરસીએ કેન્દ્રીય મંત્રાલયો અને રાજ્યોને એડવાઇઝરી જારી કરી

ભારતના રાષ્ટ્રીય માનવ અધિકાર આયોગ (NHRC) એ કાર્યસ્થળ અને જાહેર સ્થળોએ મહિલાઓની સુરક્ષા વધારવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ એડવાઇઝરી જારી કરી છે. આ એડવાઇઝરી દસ કેન્દ્રીય મંત્રાલયોના સચિવો, રેલવે બોર્ડના અધ્યક્ષ તેમજ તમામ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોના મુખ્ય સચિવો અને વહીવટકર્તાઓને મોકલવામાં આવી છે. આ આયોગે આ ભલામણોના અમલીકરણ અંગેની પ્રગતિ જાણવા માટે બે મહિનાની અંદર એક્શન ટેકન રિપોર્ટ (ATR) રજૂ કરવા માટે તમામ સંબંધિત સત્તાધિકારીઓને વિનંતી કરી છે.

એનએચઆરસીએ નોંધ્યું છે કે મહિલાઓના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે દેશમાં કડક કાયદાઓ હોવા છતાં, કાર્યસ્થળો અને જાહેર સ્થળોએ તેમની સુરક્ષા હજુ પણ ચિંતાનો વિષય બની રહી છે. આ અંગે આંકડાકીય માહિતી આપતા આયોગે જણાવ્યું કે, તાજેતરના સામયિક શ્રમ દળ ભાગીદારી સર્વેક્ષણ મુજબ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ માં શ્રમ દળમાં મહિલાઓની ભાગીદારી ૩૪.૬% હતી. બીજી તરફ, ૨૦૨૬ માં પ્રકાશિત થયેલા નેશનલ ક્રાઇમ રેકોર્ડ્સ બ્યુરો (NCRB) ના અહેવાલ મુજબ, મહિલાઓ વિરુદ્ધના ગુનાના આશરે ૪.૪ લાખ કેસો નોંધાયા હતા. આ આંકડાઓ મહિલાઓની સુરક્ષા અને સલામતી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવતા સતત પડકારોને દર્શાવે છે અને તેના માટે સંગઠિત પ્રયાસોની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકે છે.

આયોગના મતે, મહિલાઓની સુરક્ષા એ ન્યાય અને સમાન તકો મેળવવાના તેમના બંધારણીય અધિકારને સુનિશ્ચિત કરવા માટે અત્યંત આવશ્યક છે. કાર્યસ્થળો અને જાહેર સ્થળોએ સુરક્ષા એ એક એવી અનિવાર્ય શરત છે જે મહિલાઓને શ્રમ દળમાં સંપૂર્ણ રીતે સામેલ થવા અને તેમની ક્ષમતાનો પૂરેપૂરો ઉપયોગ કરવા માટે સક્ષમ બનાવે છે. એડવાઇઝરીમાં જે કેન્દ્રીય મંત્રાલયોનો સમાવેશ થાય છે તેમાં મહિલા અને બાળ વિકાસ, શિક્ષણ, ગૃહ બાબતો, માહિતી અને પ્રસારણ, શ્રમ અને રોજગાર, કોર્પોરેટ બાબતો, માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ, આવાસ અને શહેરી બાબતો તથા આરોગ્ય અને પરિવાર કલ્યાણ મંત્રાલયનો સમાવેશ થાય છે.

NHRC દ્વારા જારી કરાયેલ આ એડવાઇઝરી મુખ્યત્વે આઠ ક્ષેત્રો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. જેમાં મહિલાઓની સુરક્ષા અને જાતીય સતામણીના વિષયો પર જાગૃતિ લાવવી, માળખાકીય સુવિધાઓ સુધારવી, કોઈ ઘટના સમયે આસપાસના લોકો દ્વારા હસ્તક્ષેપ કે મધ્યસ્થતાને પ્રોત્સાહન આપવું, પોલીસની ભૂમિકા, પીડિતોને સહાય પૂરી પાડવી, મહિલાઓ વિરુદ્ધના સાયબર ક્રાઇમ સામે લડવું, લાંબા ગાળાના સુધારા અને અન્ય જરૂરી પગલાં લેવા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ દરમિયાન, કોલકાતાના બેહાલા વિસ્તારમાં ત્રણ શખ્સોને અર્ધ-વસ્ત્રોમાં રસ્તા પર ફેરવવામાં આવ્યા હોવાના અહેવાલ પર પણ એનએચઆરસીએ સ્વાયત્ત રીતે (suo motu) ધ્યાન આપ્યું છે. મીડિયા અહેવાલો મુજબ, ત્રણ આરોપીઓને કમર પર દોરડા બાંધીને અર્ધ-વસ્ત્રોમાં રસ્તા પર ફેરવવામાં આવ્યા હતા. આ ઘટનાના સંદર્ભમાં આયોગે કોલકાતા પોલીસ કમિશનરને નોટિસ આપીને બે અઠવાડિયામાં વિગતવાર અહેવાલ માંગ્યો છે. અહેવાલ મુજબ, આ ઘટનાના એક દિવસ પહેલા ૧૮ વર્ષના યુવક અને તેના ૧૯ વર્ષના મિત્રને એક સગીર છોકરીના પરિવારજનો દ્વારા માર મારવામાં આવ્યો હતો અને અપમાનિત કરવામાં આવ્યા હતા. ત્યારબાદ, ત્રણેયને ખુલ્લા રસ્તા પર બંદૂકના જોરે ખુલ્લા ફેરવવામાં આવ્યા હોવાનો પણ અહેવાલ છે. કોલકાતા પોલીસે ૨૭ ઓક્ટોબરના રોજ બે પુરુષોને શર્ટ વગર અને કમર પર દોરડા બાંધીને ફેરવ્યા હતા, જેઓ ૨૬ ઓક્ટોબરના રોજ ત્રણ નગ્ન પુરુષોને ફેરવવાનો આરોપમાં પકડાયા હતા. સિવિલ રાઈટ્સ સંગઠનોએ પોલીસના આ વર્તનને લઈને પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા છે. અગાઉ ૫ જૂન, ૨૦૨૬ ના રોજ કલકત્તા હાઈકોર્ટે પણ અવલોકન કર્યું હતું કે પોલીસ કાર્યવાહી કરી શકે છે પરંતુ આરોપીઓને બદનામ કરી શકે નહીં.