પેટ્રોલના ટેન્કમાં પાણી હોવા અંગે દર ૨ થી ૮ કલાકે તપાસના આદેશ

દેશભરમાં આવેલા ૯૩,૦૦૦ થી વધુ પેટ્રોલ પંપોએ હવે તેમના સ્ટોરેજ ટેન્ક અને ઇંધણ આપતા નોઝલની દર ૨ થી ૮ કલાકે તપાસ કરવી પડશે. ૨૦ ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) ની ગુણવત્તાને સુરક્ષિત રાખવા માટે સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMCs) દ્વારા આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આ તપાસની આવૃત્તિ શિફ્ટ અને હવામાનની સ્થિતિ પર આધારિત રહેશે.

હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સના અહેવાલ મુજબ, વારંવાર પરીક્ષણ કરવાના નિર્ણય અંગેનો પ્રથમ આદેશ જુલાઈ મહિનામાં આપવામાં આવ્યો હતો અને બીજો તાજેતરમાં ઓક્ટોબરના અંતમાં આપવામાં આવ્યો હતો. એક ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીએ આ નિર્ણય માટેના આદેશો બહાર પાડ્યા છે અને અન્ય બે કંપનીઓ પણ આ જ પદ્ધતિ અપનાવી શકે છે. દેશના કેટલાક ભાગોમાં વરસાદ પડી રહ્યો હોવાથી આ નિર્ણય મહત્વનો માનવામાં આવે છે.

ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન (IOC) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (HPCL) ના મોટાભાગના રિટેલ આઉટલેટ્સ દર ૨ થી ૪ કલાકે આ ફરજિયાત તપાસ કરી રહ્યા છે. જોકે, ભારત પેટ્રોલિયમ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (BPCL) એ આ પરીક્ષણની આવૃત્તિ ઘટાડીને દર ૮ કલાકે કરી દીધી છે. BPCL એ ૨૩ ઓક્ટોબરના રોજ ડીલરોને લખાયેલા પત્રમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત મોટર સ્પિરિટ (EBMS) માટે સુધારેલી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસીજર (SOP) નો ઉલ્લેખ કર્યો છે.

BPCL ના પત્રમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, EBMS ટેન્ક અને નોઝલ માટે પાણી અથવા દેખાવની તપાસની આવૃત્તિમાં ફેરફાર કરીને ૮ કલાકે એકવાર કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. જે રિટેલ આઉટલેટ્સ ૨૪ કલાક કાર્યરત છે તેમણે ઓછામાં ઓછી ૩ વખત અને જે ૨૪ કલાકથી ઓછા સમય માટે કાર્યરત છે તેમણે ઓછામાં ઓછી ૨ વખત તપાસ કરવાની રહેશે.

IOC અને HPCL ના કેટલાક ડીલરોએ અપેક્ષા વ્યક્ત કરી છે કે તેમની કંપનીઓ પણ ટૂંક સમયમાં પરીક્ષણની આવૃત્તિ ઘટાડશે, કારણ કે ત્રણેય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ સાથે મળીને કામ કરે છે. નિષ્ણાતોના મતે, આલ્કોહોલ-રેઝિસ્ટન્ટ વોટર-ફાઇન્ડિંગ પેસ્ટ સાથે વારંવાર પરીક્ષણ કરવું આવશ્યક છે કારણ કે ઇથેનોલ અત્યંત હાઇગ્રોસ્કોપિક છે, જે આસપાસના વાતાવરણમાંથી પાણીને ઝડપથી શોષી લે છે. જ્યારે E20 પાણીના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે ઇથેનોલ પેટ્રોલથી અલગ થઈ જાય છે અને ટેન્કના તળિયે પાણી-ઇથેનોલનું અલગ સ્તર બનાવે છે, જેને ફેઝ સેપરેશન કહેવામાં આવે છે.

ડીલરોએ જણાવ્યું હતું કે કંપનીઓએ પાણીનું પ્રદૂષણ અને ફેઝ સેપરેશન રોકવા માટે SOP નું પાલન કરવા કહ્યું છે. કંપનીઓએ પરીક્ષણ માટે કોઈ ચોક્કસ આલ્કોહોલ-રેઝિસ્ટન્ટ વોટર-ફાઇન્ડિંગ પેસ્ટ સૂચવી નથી. એક ડીલરે જણાવ્યું કે ડીલરો ઘણીવાર E20 માં પાણીના પ્રવેશની તપાસ કરવા માટે ઓનલાઇન ઉપલબ્ધ કોઈપણ આલ્કોહોલ-રેઝિસ્ટન્ટ વોટર-ફાઇન્ડિંગ પેસ્ટ ખરીદે છે.

માર્કેટિંગ ડિસિપ્લિન ગાઈડલાઈન્સ (MDG) મુજબ, પ્રદૂષિત ઇંધણ વેચવા માટે ઓઇલ કંપનીઓ અને ડીલરો બંને જવાબદાર છે. સરકારી માર્ગદર્શિકા મુજબ, ઇથેનોલનું યોગ્ય રીતે મિશ્રણ કરવું એ તેલ કંપનીઓની જવાબદારી છે, જ્યારે બજારમાં યોગ્ય ગુણવત્તાનું ઇથેનોલ મિશ્રિત ઉત્પાદન વેચવાની ખાતરી કરવી એ ડીલરની જવાબદારી છે. ઉત્પાદન બહાર પાડતા પહેલા ઇથેનોલની હાજરી તપાસવી પણ જરૂરી છે.

૭ ઓગસ્ટના રોજ, દેશની સૌથી મોટી ઇંધણ રિટેલર IOC એ જણાવ્યું હતું કે લગભગ ૯૦,૦૦૦ રિટેલ આઉટલેટ્સ દ્વારા અંડરગ્રાઉન્ડ સ્ટોરેજ ટેન્કની ફરજિયાત તપાસ અને દેખરેખ શરૂ કરવામાં આવી છે. આ ટેન્કોની દરરોજ ૮ થી ૧૨ વખત તપાસ કરવામાં આવે છે અને અત્યાર સુધી તેમાં પાણીના પ્રવેશનું કોઈ પ્રમાણ મળ્યું નથી.

સરકારી ડેટા મુજબ, ૧ એપ્રિલ, ૨૦૨૬ સુધીમાં ત્રણેય ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ ૯૩,૨૩૯ પેટ્રોલ પંપ ચલાવશે. જેમાં IOC સૌથી મોટું છે જે ૪૨,૮૧૮ પંપ ધરાવે છે, ત્યારબાદ BPCL (૨૫,૩૨૩) અને HPCL (૨૫,૦૯૮) આવે છે. ખાનગી કંપનીઓ ૯,૭૮૪ પંપ ચલાવે છે.