મરાઠા અનામત અરજીઓ પર દરરોજ સુનાવણી કરવાની માંગ બોમ્બે હાઈકોર્ટે ફગાવી

બોમ્બે હાઈકોર્ટે રાજ્યની શિક્ષણ અને સેવાઓમાં મરાઠાઓ માટે ૧૦% ક્વોટા અંગેની અરજીઓ પર દરરોજ સુનાવણી કરવાની વિનંતી નકારી કાઢી છે. ધ હિંદુના અહેવાલ મુજબ, ૫ નવેમ્બરના રોજ કોર્ટે આ નિર્ણય લીધો હતો. આ કેસ PIL ૩૦ ઓફ ૨૦૨૪, ભૌસાહેબ ભુજંગરાવ પવાર વિરુદ્ધ મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય તરીકે નોંધાયેલ છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ મામલે આગામી સુનાવણી ૨૭ નવેમ્બરે થશે.

જસ્ટિસ મકરંદ કર્ણિક, જસ્ટિસ નિઝામુદ્દીન જમાદાર અને જસ્ટિસ સંદીપ મારણેની બેન્ચે આ આદેશ પસાર કર્યો હતો. બેન્ચે જણાવ્યું કે તેમણે વિનંતી પર વિચાર કર્યો છે અને આ PIL તેમજ તેની સાથે સંબંધિત બાબતોને પ્રાથમિકતા આપવાના પ્રયાસો કરવામાં આવી રહ્યા છે. કોર્ટે ઉમેર્યું કે કામના ભારણને ધ્યાનમાં રાખીને સમયાંતરે સુનાવણી માટે સત્રો ફાળવવામાં આવી રહ્યા છે અને આ બાબતો પર સમયાંતરે સુનાવણી થઈ રહી છે, તેથી દરરોજ સુનાવણી કરવાની માંગ સ્વીકારવામાં આવશે નહીં.

સપ્ટેમ્બરમાં રચાયેલી આ બેન્ચે ૧૮ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૬થી અત્યાર સુધીમાં ચાર વખત આ મામલે સુનાવણી કરી છે. કોર્ટ હાલમાં અરજદારોને સાંભળી રહી છે, જેમાં ક્વોટાને પડકારનાર અરજદાર વતી એડવોકેટ અરવિંદ દાતર દ્વારા રજૂઆતો કરવામાં આવી છે.

મરાઠા અનામત અંગેની કાયદાકીય પ્રક્રિયાની વાત કરીએ તો, વિધાનસભાએ ૨૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૪ના રોજ આ કાયદો પસાર કર્યો હતો અને ત્યારબાદ ૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૪ના રોજ તેને સૂચિત કરવામાં આવ્યો હતો. આ કાયદો જસ્ટિસ સુનિલ શુક્રેના અધ્યક્ષતા હેઠળના કમિશનના અહેવાલ પર આધારિત છે. આ અહેવાલમાં મરાઠાઓને ૫૦% ની મર્યાદાથી વધુ અનામત આપવા માટેના સંજોગો અને પરિસ્થિતિઓને કારણ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.

આ પહેલા, દેવેન્દ્ર ફડનવિસ સરકાર હેઠળ ઘડાયેલા SEBC એક્ટ, ૨૦૧૮ સામે બોમ્બે હાઈકોર્ટમાં અરજી કરવામાં આવી હતી. આ કાયદા દ્વારા મરાઠાઓને રાજ્યની રોજગારી અને શિક્ષણમાં ૧૬% અનામત આપવામાં આવ્યું હતું. જૂન ૨૦૧૯માં હાઈકોર્ટે આ કાયદાને માન્ય રાખ્યો હતો, પરંતુ ૧૬% ક્વોટા માટે પૂરતું સમર્થન ન હોવાનું જણાવીને તેને શિક્ષણમાં ૧૨% અને રાજ્યની રોજગારીમાં ૧૩% સુધી ઘટાડ્યો હતો. પાટીલ અને અન્ય લોકોએ આ ચુકાદાને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકાર્યો હતો.

મે ૨૦૨૧માં સુપ્રીમ કોર્ટની બેન્ચે SEBC એક્ટ, ૨૦૧૮ને રદ કરી દીધો હતો. કોર્ટે ઠરાવ્યું હતું કે ૧૯૯૨ના ઇન્દ્રા સાહની ચુકાદા દ્વારા નિર્ધારિત ૫૦% ની મર્યાદાથી વધુ અનામત આપવા માટે કોઈ સંજોગો યોગ્ય નથી. આ સાથે સુપ્રીમ કોર્ટે મરાઠાઓના પછાતપણાના સમર્થનમાં રજૂ કરવામાં આવેલા ડેટા પર પણ પ્રશ્નો ઉઠાવ્યા હતા. સરકાર દ્વારા રિવ્યુ પિટિશન દાખલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ એપ્રિલ ૨૦૨૩માં સુપ્રીમ કોર્ટે તેને ફગાવી દીધી હતી. હાલમાં રિવ્યુ પછી રાહત માટેની એક અરજી સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ પેન્ડિંગ છે.

હાઈકોર્ટમાં આ મામલે હવે ૨૭ નવેમ્બરે સુનાવણી આગળ વધશે.