નારાયણ મુર્તિએ STEM શિક્ષકો માટે 'ટ્રેન ધ ટીચર' કોલેજો સ્થાપવાની દરખાસ્ત કરી

ઇન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક નારાયણ મુર્તિએ ભારતના વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં ૨,૫૦૦ 'ટ્રેન ધ ટીચર' કોલેજો શરૂ કરીને STEM શિક્ષકોને તાલીમ આપવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે, તેમ 'ધ હિન્દુ'ના અહેવાલ મુજબ.

બેંગલુરુમાં ઇન્ફોસિસ પ્રાઈઝની જાહેરાત પ્રસંગે 'ભારતના સમૃદ્ધિ માટે મજબૂત પાયો નાખવો' વિષય પર વ્યાખ્યાન આપતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, શાળાઓમાં વિદ્યાર્થીઓને સ્વતંત્ર, વિવેચનાત્મક અને વિશ્લેષણાત્મક વિચારસરણી શીખવવી જોઈએ. આ પ્રક્રિયાને વેગ આપવા માટે ભારત અને વિકસિત દેશોમાંથી ૧૦,૦૦૦ અનુભવી નિવૃત્ત STEM શિક્ષકોને આમંત્રિત કરવા જોઈએ. તેમણે સમજાવ્યું કે સોક્રેટિક પ્રશ્નોત્તરી અને સિદ્ધાંતોને વાસ્તવિક દુનિયા સાથે જોડવાની આદત એ શિક્ષણની મુખ્ય ચાવી છે. તેમણે એ વાતનો પણ આનંદ વ્યક્ત કર્યો હતો કે રાષ્ટ્રીય શિક્ષણ નીતિએ આ પ્રક્રિયાની શરૂઆત કરી દીધી છે.

આ દરખાસ્તના અમલીકરણ માટે તેમણે એક મોડેલ રજૂ કર્યું હતું. ચાર શિક્ષકોની એક ટીમ દર વર્ષે ૧૦૦ પ્રાથમિક અને ૧૦૦ માધ્યમિક શાળાના શિક્ષકોને તાલીમ આપી શકે છે, જેનાથી દર વર્ષે ૫,૦૦,૦૦૦ શિક્ષકો તૈયાર થશે. આગામી પાંચ વર્ષમાં, આ તાલીમ પામેલા શિક્ષકો પોતે તાલીમ આપનારા બની જશે. આ માટે વાર્ષિક ૧,૦૦,૦૦૦ ડોલર પ્રતિ શિક્ષકના દરે વાર્ષિક ૧ અબજ ડોલર અથવા ૨૦ વર્ષમાં ૨૦ અબજ ડોલરનો ખર્ચ થશે. ૫ ટ્રિલિયન ડોલરના અર્થતંત્રના લક્ષ્ય ધરાવતા દેશ માટે આ ખર્ચ પરવડે તેવો છે. તેમણે હાર્વર્ડના ડેરેક બોકના સંદર્ભ સાથે કહ્યું હતું કે, જો તમને લાગે છે કે શિક્ષણ મોંઘું છે, તો અજ્ઞાનતાનો ખર્ચ તપાસો.

મુર્તિએ વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે માત્ર તાલીમ આપવી પૂરતી નથી; આપણે આપણા શિક્ષકો અને સંશોધકોનું સન્માન કરવું જોઈએ, તેમને વધુ સારું વેતન આપવું જોઈએ, તેમને યોગ્ય સાધનો પૂરા પાડવા જોઈએ અને તેમનું સન્માન કરવું જોઈએ, કારણ કે તેઓ યુવાનો માટે રોલ મોડેલ છે.

દેશની આર્થિક પ્રગતિના ચાર તબક્કાઓ વિશે વિગતવાર વાત કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, પ્રથમ તબક્કામાં દેશ ન તો કંઈ શોધે છે કે ન તો નવીનતા લાવે છે, અને ન તો બીજાના વિચારોનો ઉપયોગ કરીને લોકોના જીવનમાં સુધારો કરે છે. બીજા તબક્કામાં, દેશ બીજાના સંશોધનો અને નવીનતાઓને કોઈપણ ફેરફાર વગર ઉપયોગમાં લે છે. ત્રીજા તબક્કામાં, ઉચ્ચ શિક્ષણ અને સંશોધન દ્વારા તે વિચારોમાં સુધારો કરવામાં આવે છે. તેમણે ઉદાહરણ આપ્યું કે દક્ષિણ કોરિયાએ સ્ટોરેજ ઉપકરણો અને ટેલિવિઝનમાં આ રીતે પ્રગતિ કરી હતી, જ્યારે ભારતે 'ગ્લોબલ ડિલિવરી મોડલ' દ્વારા સોફ્ટવેર સેવાઓમાં આ તબક્કાનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ચોથા તબક્કામાં, દેશ પોતે નવીનતા લાવે છે, જેમ કે અમેરિકા, પશ્ચિમ યુરોપ, ચીન અને જાપાન દ્વારા પ્રિન્ટિંગ પ્રેસથી લઈને સોલર સેલ સુધી કરવામાં આવ્યું છે.

ભારતની વર્તમાન સ્થિતિ વિશે તેમણે કહ્યું કે, પરમાણુ ઉર્જા, અવકાશ, રસી, હરિયાળી ક્રાંતિ અને જેનિક દવાઓ જેવા ક્ષેત્રોમાં ભારત મોટાભાગે બીજા તબક્કામાં છે, જ્યારે ગ્લોબલ ડિલિવરી મોડલના ક્ષેત્રમાં ભારત ત્રીજા તબક્કામાં છે. તેમણે ભારતે દરેક એવા ક્ષેત્રમાં ચોથા તબક્કા સુધી પહોંચવાનો આશય રાખવો જોઈએ જે ગામડાના સૌથી ગરીબ નાગરિકોના જીવનને સ્પર્શે છે. આ માટે વધુ સારા સંશોધન અને શિક્ષણની જરૂર છે જે સારા વિચારો પેદા કરી શકે અને તેના અમલીકરણમાં ઝડપ અને ગુણવત્તા જાળવી શકે. આ માટે ઉચ્ચ આકાંક્ષા, ખુલ્લા મન, જિજ્ઞાસુ મન, વૈશ્વિક સ્તરની ઉત્પાદકતા, શિસ્ત અને સખત મહેનતની સાથે સાથે અન્ય શ્રેષ્ઠ સંસ્કૃતિઓ પાસેથી શીખવાની નમ્રતા પણ જરૂરી છે.

છેલ્લે, તેમણે ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે રહેવા યોગ્યતાના માપદંડ મુજબ ભારત હજુ પણ પ્રથમ તબક્કામાં છે. શહેરોને રહેવા યોગ્ય, પ્રદૂષણ મુક્ત, ટ્રાફિક મુક્ત બનાવવામાં અને સ્વચ્છ તથા સુરક્ષિત પાણી પૂરી પાડવાના સંદર્ભમાં ભારત હજુ પણ પ્રગતિના શરૂઆતના તબક્કામાં છે.

નારાયણ મુર્તિ ઇન્ફોસિસના સહ-સ્થાપક હતા.