ભારતીય સેનાએ કોમ્બેટ ડ્રોન માટે પ્રથમ સ્વદેશી દારૂગોળા ફ્રેમવર્ક તૈયાર કર્યું

ભારતીય સેનાએ તેના વિવિધ વિભાગોમાં પહેલેથી જ સામેલ કરવામાં આવેલા અલગ-અલગ શ્રેણીના કોમ્બેટ ડ્રોન માટે પ્રથમ વખત એક સમર્પિત દારૂગોળા ફ્રેમવર્કની કલ્પના કરી છે. બિઝનેસલાઇનના અહેવાલ મુજબ, આ ફ્રેમવર્ક સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી રીતે બનાવવામાં આવશે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સેનાની વ્યૂહાત્મક ક્ષમતાઓમાં વધારો કરવાનો છે.

સેનાનું આ પગલું માત્ર ડ્રોન એરફ્રેમ ધરાવવાને બદલે સંપૂર્ણ ઓર્ડનન્સ સ્ટેક મેળવવાની દિશામાં એક મોટો બદલાવ દર્શાવે છે. આ પહેલ આત્મનિર્ભરતાના અભિયાનથી પ્રેરિત છે, જેથી સેના પોતાની આંતરિક ક્ષમતાઓ વિકસાવી શકે, યુદ્ધ માટે સજ્જ થઈ શકે અને સપ્લાય ચેઇનનું ટકાઉપણું જાળવી શકે. આ વિકાસથી માહિતગાર સૂત્રોએ જણાવ્યું હતું કે, સેનાનું આ સમર્પિત ડ્રોન એમ્યુનિશન ફ્રેમવર્ક હાલમાં વેલિડેશન સ્ટેજ પર છે. એકવાર આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા પછી, તેના વિકાસ અને ઉત્પાદન તબક્કાઓ શરૂ કરવામાં આવશે.

સામાન્ય રીતે ડ્રોન દારૂગોળાને ત્રણ મુખ્ય શ્રેણીઓમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે: એન્ટી-પર્સનલ પેલોડ, એન્ટી-ટેન્ક પેલોડ અને એન્ટી-બંકર પેલોડ. મિશનની જરૂરિયાત અને ડ્રોનની સહનશક્તિ (એન્ડ્યુરન્સ કેપેસિટી) ના આધારે આ પેલોડનું કદ ૫૦૦ ગ્રામથી લઈને ૧૦૦ કિલોગ્રામ સુધીનું હોઈ શકે છે.

એક દારૂગોળા ઉત્પાદક કંપની માટે કામ કરતા નિષ્ણાતે નામ ન આપવાની શરતે જણાવ્યું હતું કે, હવે એન્ટી-પર્સનલ અને એન્ટી-ટેન્ક બંને ક્ષમતાઓ એક જ પેલોડમાં સમાવિષ્ટ કરવાની માંગ ઉભી થઈ છે. આ ઉપરાંત, ડ્રોન સ્વર્મ (ટોળા) ને નિષ્ક્રિય કરવા માટે કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ્સ માટેના દારૂગોળાની પણ જરૂરિયાત છે.

ભારતીય ઉદ્યોગો, જેમાં ખાસ કરીને સરકારી માલિકીની મ્યુનિશન્સ ઇન્ડિયા લિમિટેડ, સોલર ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને પ્રીમિયર એક્સપ્લોઝિવ્સ લિમિટેડનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે એટેક ડ્રોન માટે વિવિધ પ્રકારના વોરહેડ્સ પ્રદાન કરવાની ક્ષમતા વિકસાવી છે.

મુખ્યત્વે ત્રણ પ્રકારના માનવરહિત હવાઈ વાહનો (UAV) દ્વારા અલગ-અલગ પેલોડ લઈ જવામાં આવે છે. પ્રથમ, ફર્સ્ટ-પર્સન વ્યુ (FPV) ડ્રોન મુખ્યત્વે એન્ટી-પર્સનલ અથવા કાઉન્ટર-ડ્રોન પેલોડ લઈ જાય છે. બીજું, સાહીદ અને ગેરાન ફેમિલી જેવા લાંબા અંતરના વન-વે એટેક ડ્રોન એન્ટી-બંકર પેલોડ લઈ જાય છે. ત્રીજું, લોઇટરિંગ મ્યુનિશન્સ અથવા કામિકાઝે ડ્રોન એન્ટી-ટેન્ક અને એન્ટી-ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પેલોડ લઈ જવા માટે સક્ષમ છે.

સૂત્રોએ સમજાવ્યું કે વિવિધ સ્વદેશી લોઇટરિંગ મ્યુનિશન્સમાં ઇન્ટરચેન્જેબલ મોડ્યુલર વોરહેડ્સનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. મિશન પ્રોફાઇલના આધારે હાઇ એક્સપ્લોઝિવ બ્લાસ્ટ, ક્યુમ્યુલેટિવ એન્ટી-ટેન્ક અને થર્મોબેરિક વિકલ્પો વચ્ચે બદલાવ કરી શકાય છે. દારૂગોળા ઉત્પાદનથી માહિતગાર સૂત્રોએ વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, FPV ડ્રોન નિયમિતપણે મોડિફાઇડ રોકેટ-પ્રોપેલ્ડ ગ્રેનેડ વોરહેડ્સનો ઉપયોગ કરે છે, જે હાઇ-એક્સપ્લોઝિવ એન્ટી-ટેન્ક (HEAT) મિકેનિઝમ દ્વારા બખ્તરબંધીને તોડીને અંદર ઘૂસવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.

ભારતીય સંરક્ષણ દળોએ 'ઓપરેશન સિંદૂર' દરમિયાન કોમ્બેટ ડ્રોન અને કાઉન્ટર-ડ્રોન સિસ્ટમ્સનો વ્યાપક ઉપયોગ કર્યો હતો. ભારતીય સેના હવે ફ્રન્ટલાઇન ઇન્ફન્ટ્રી સ્ક્વોડથી લઈને વ્યૂહાત્મક સ્પેશિયલ ફોર્સ સુધીના તમામ વિભાગોમાં એક નિર્ધારિત આર્કિટેક્ચર દ્વારા ડ્રોન ઇન્ટિગ્રેશનને મહત્તમ કરવા માટે ટેક્ટિકલ ટ્રાન્સફોર્મેશન કરી રહી છે.