અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાનના સતામક લઘુમતીઓ માટે ઇમિગ્રેશન રાહત ૨૦૨૪ સુધી લંબાવી

કેન્દ્ર સરકારે અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાનથી ધાર્મિક સતામણને કારણે અથવા સતામણની બીકથી ભારતમાં આવેલા નિર્દિષ્ટ લઘુમતી સમુદાયો માટે ઇમિગ્રેશન રાહતનો સમયગાળો ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ સુધી લંબાવ્યો છે. News18 ના અહેવાલ મુજબ, સરકાર દ્વારા ઇમિગ્રેશન અને ફોરેનર્સ (એક્ઝેમ્પશન) ઓર્ડરમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે, જેનાથી હવે આ દેશોના હિન્દુ, શીખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તી સમુદાયના લોકો જેઓ ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ ના રોજ અથવા તે પહેલાં ભારતમાં પ્રવેશ્યા છે, તેમને અમુક ખાસ રાહતો મળશે.

આ નવા સુધારા હેઠળ, જે વ્યક્તિઓ માન્ય પાસપોર્ટ, ટ્રાવેલ ડોક્યુમેન્ટ્સ અથવા વિઝા વગર ભારતમાં પ્રવેશ્યા છે, અથવા જેમના માન્ય પાસપોર્ટ કે અન્ય મુસાફરી દસ્તાવેજો સમયમર્યાદા પૂરી થવાને કારણે સમાપ્ત થઈ ગયા છે, તેમને આ દસ્તાવેજોની જરૂરિયાતમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવશે. જોકે, આ ઓર્ડરમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે આ જોગવાઈ હેઠળ આવતા તમામ વ્યક્તિઓએ ભારતમાં તેમના સતત રોકાણ માટે યોગ્ય શ્રેણીના વિઝા મેળવવા ફરજિયાત રહેશે.

આ નિર્ણયની સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે તેણે ઇમિગ્રેશન સંબંધિત રાહતને નાગરિકતા સુધારણા અધિનિયમ (CAA) માં નિર્દિષ્ટ સમયમર્યાદા કરતા ૧૦ વર્ષ આગળ વધારી છે. CAA હેઠળ અફઘાનિસ્તાન, બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાનના હિન્દુ, શીખ, બૌદ્ધ, જૈન, પારસી અને ખ્રિસ્તી સમુદાયના જે લોકો ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૪ ના રોજ અથવા તે પહેલાં ભારતમાં આવ્યા હતા, તેમને ભારતીય નાગરિકતા માટેનો વિશેષ માર્ગ પૂરો પાડવામાં આવ્યો છે. પરંતુ, નવા સુધારા દ્વારા ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ ની જે સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે, તે CAA હેઠળ નાગરિકતા મેળવવાની પાત્રતાને આપોઆપ લંબાવતી નથી.

સરકારે આ સુધારા દ્વારા ભારતીય નાગરિકતા મેળવવાની પાત્રતા અને દેશમાં કાયદેસર રીતે રહેવાના અધિકાર વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ તફાવત સ્પષ્ટ કર્યો છે. આ સુધારો એક એવી કાયદેસરની વ્યવસ્થા પૂરી પાડે છે જેના દ્વારા એવા લઘુમતી સમુદાયના સભ્યોની ઇમિગ્રેશન સ્થિતિનો ઉકેલ લાવી શકાય જેઓ CAA ની સમયમર્યાદા પછી ભારતમાં આવ્યા છે. જે લોકો ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૫ થી ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ ની વચ્ચે ભારતમાં પ્રવેશ્યા છે, તેઓ હવે માત્ર માન્ય પાસપોર્ટ, ટ્રાવેલ ડોક્યુમેન્ટ્સ કે વિઝા ન હોવાને કારણે 'બિનદસ્તાવેજી વિદેશી' (undocumented foreigners) તરીકે ગણવામાં આવતા હોવાથી જે મુશ્કેલીઓ હતી, તેમાંથી રાહત મેળવી શકશે.

આમ, નાગરિકતા અને કાયદેસરના રહેઠાણને હવે અલગ-અલગ ટ્રેક પર રાખવામાં આવ્યા છે. જે લોકો ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૪ ના રોજ અથવા તે પહેલાં ભારતમાં આવ્યા હતા અને CAA હેઠળ નિર્ધારિત અન્ય શરતો પૂરી કરે છે, તેઓ વિશેષ નાગરિકતા માર્ગ માટે પાત્ર રહેશે. જ્યારે ૨૦૧૫ થી ૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૨૪ ની વચ્ચે આવેલા લોકો માટે, ઇમિગ્રેશન ફ્રેમવર્ક હેઠળ અલગ પ્રકારની રાહત આપવામાં આવી છે, જેનાથી તેમના રોકાણને યોગ્ય વિઝા મિકેનિઝમ દ્વારા સંચાલિત કરી શકાશે.

વ્યવહારિક રીતે જોઈએ તો, આ પગલાથી એવા લોકોને કાયદાકીય રક્ષણ મળશે જેમની ઇમિગ્રેશન સ્થિતિ અનિશ્ચિત હતી, કારણ કે તેઓ કાં તો માન્ય દસ્તાવેજો વગર આવ્યા હતા અથવા તેમના દસ્તાવેજોની મુદત પૂરી થઈ ગઈ હતી. News18 ના અહેવાલ મુજબ, આ સુધારાનું રાજકીય મહત્વ પણ હોવાની શક્યતા છે. આ સુધારેલા નિયમો ૪ નવેમ્બરથી અમલમાં આવ્યા છે.