આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સમાં ટકાઉ એવિએશન ઇંધણના મિશ્રણ માટે સરકારની નવી ડ્રાફ્ટ પોલિસી

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે ટકાઉ એવિએશન ઇંધણ (SAF) ના ફરજિયાત મિશ્રણ માટે એક નવી ડ્રાફ્ટ પોલિસી રજૂ કરવામાં આવી છે. સસ્ટેનેબલ એવિએશન ઇંધણના ઉપયોગ દ્વારા વિમાનન ક્ષેત્રના ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો કરવાનો અને દેશમાં જ આ ઇંધણના સપ્લાય ચેઇનનું નિર્માણ કરવાનો સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય છે. ધારાકીય પોલિસી મુજબ, આંતરરાષ્ટ્રીય રૂટ પર ચાલતી ફ્લાઇટ્સમાં પરંપરાગત જેટ ઇંધણ સાથે સ્થાનિક સ્તરે ઉત્પાદિત કરવામાં આવેલા ટકાઉ એવિએશન ઇંધણને મિશ્રણ કરવું ફરજિયાત બનશે.

ધરાકીય પોલિસીમાં મિશ્રણ માટેના તબક્કાવાર રોડમેપની રૂપરેખા તૈયાર કરવામાં આવી છે. ધારાકીય પોલિસી મુજબ, ૨૦૨૭માં ૧% SAF મિશ્રણની જરૂરિયાત રહેશે, જે ૨૦૨૮માં ૨%, ૨૦૨૯માં ૩% અને ૨૦૩૦ સુધીમાં વધીને ૫% કરવામાં આવશે. આ ઉપરાંત, ૨૦૪૦ સુધીમાં ૨૦% મિશ્રણ કરવાનું લક્ષ્ય પણ નિર્ધારિત કરવામાં આવ્યું છે, જોકે આ લક્ષ્યને 'સૂચક' તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું છે. નેશનલ કાઉન્સિલ ઓન SAF સપ્લાય ચેઇનની તૈયારી, ટેકનોલોજી અને બજારની સ્થિતિ જેવા પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખીને નક્કી કરશે કે આમાંથી કયા લક્ષ્યો ફરજિયાત બનશે.

The Economic Times ના અહેવાલ મુજબ, એરલાઇન્સ માટે તેમના એવિએશન ટર્બાઇન ફ્યુઅલ (ATF) ના આશરે ૯૦% હિસ્સો આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટ પરથી મેળવવો જરૂરી રહેશે જેથી આર્થિક ટેન્કરિંગ અટકાવી શકાય. જો એરલાઇન્સ અથવા ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ આ નિયમોનું પાલન કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેમને દંડ પણ થઈ શકે છે.

Hindustan Times ના અહેવાલ મુજબ, ટકાઉ એવિએશન ઇંધણ (SAF) એ બિન-પેટ્રોલિયમ ફીડસ્ટોકમાંથી બનાવવામાં આવતું વૈકલ્પિક ઇંધણ છે, જે હવાઈ પરિવહન દ્વારા થતા પ્રદૂષણમાં ઘટાડો કરી શકે છે. પરંપરાગત જેટ ઇંધણની સરખામણીમાં SAF તેના જીવનચક્ર દરમિયાન કાર્બન ડાયોક્સાઇડના ઉત્સર્જનમાં ૮૦% સુધીનો ઘટાડો કરી શકે છે. જોકે, આ ઇંધણની કિંમત પરંપરાગત જેટ ઇંધણ કરતા ઓછામાં ઓછી બે થી ત્રણ ગણી વધારે હોઈ શકે છે.

સરકાર આ ક્ષેત્રમાં ઉત્પાદનને પ્રોત્સાહન આપવા માટે નાણાકીય પ્રોત્સાહનો અને સહાયક પગલાંઓ આપવાનું વિચારી રહી છે. આમાં હાલની અથવા નવી યોજનાઓ દ્વારા સહાય, ગ્રીન બોન્ડ્સ અને ટેક્સમાં છૂટછાટનો સમાવેશ થઈ શકે છે. વિશિષ્ટ નાણાકીય પગલાંઓમાં જીએસટી (GST) માં મુક્તિ અથવા ઘટાડો, આયાત ડ્યુટીમાં રાહત, ઇન્કમ-ટેક્સ હોલિડે અને એક્સિલરેટેડ ડેપ્રિસીએશન જેવા મુદ્દાઓ સામેલ હોઈ શકે છે, જે સંબંધિત મંત્રાલયો અને વિભાગો દ્વારા વિચારણા હેઠળ રહેશે.

ભારતમાં આ ઇંધણના ઉત્પાદન માટે મોટી ક્ષમતા છે. દેશમાં અંદાજે ૨૩૦ મિલિયન ટન વધારાનો કૃષિ કચરો ઉપલબ્ધ છે જેનો ઉપયોગ આ ઇંધણ બનાવવા માટે થઈ શકે છે. આ ઉપરાંત વપરાયેલ રસોઈનું તેલ અને ઇથેનોલ જેવા ફીડસ્ટોકનો પણ ઉપયોગ થઈ શકે છે. આ ક્ષેત્રમાં સંશોધન અને વિકાસને ટેકો આપવા માટે, પેટ્રોલિયમ મંત્રાલય હેઠળ કાર્ય કરતા સેન્ટર ફોર હાઇ ટેકનોલોજી હેઠળ અંદાજે ₹ ૫૦૦ કરોડનો SAF ઇનોવેશન સીડ ફંડ બનાવવાનો પ્રસ્તાવ છે.

નવી પોલિસી હેઠળ માત્ર ભારતમાં ઉત્પાદિત SAF જ પાત્ર ગણાશે. આ ઇંધણને એરપોર્ટ પર સપ્લાય કરતા પહેલા ઉત્પાદન સુવિધા, રિફાઇનરી અથવા મધ્યવર્તી સ્ટોરેજ પોઈન્ટ પર પરંપરાગત ATF સાથે મિશ્રિત કરવામાં આવશે. આ પ્રક્રિયા પર દેખરેખ રાખવા માટે ડાયરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ સિવિલ એવિએશન (DGCA) દ્વારા એક ડિજિટલ નેશનલ SAF રજિસ્ટ્રી જાળવવામાં આવશે. આ રજિસ્ટ્રી દ્વારા SAF ઉત્પાદન, મિશ્રણ અને વ્યવહારોને ટ્રેક કરવામાં આવશે. દરેક વ્યવહાર ડિજિટલી સુરક્ષિત પ્રમાણપત્ર દ્વારા સમર્થિત હશે, જેમાં ઇંધણના બેચ, ફીડસ્ટોકનો ઉદ્ભવ, ઉત્પાદક અને ઉત્સર્જનમાં ઘટાડાની વિગતો હશે.

આ પ્રસ્તાવિત મિશ્રણની જરૂરિયાત શરૂઆતમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (ICAO) ના CORSIA માળખા હેઠળ આવતી આંતરરાષ્ટ્રીય ફ્લાઇટ્સ માટે લાગુ થશે, જ્યાં ઇંધણ સપ્લાયર્સને ATF સાથે SAF મિશ્રિત કરવાની જરૂર રહેશે.

સસ્ટેનેબલ એવિએશન ફ્યુઅલ એ બિન-પેટ્રોલિયમ આધારિત સ્ત્રોતોમાંથી બનાવવામાં આવતું ઇંધણ છે જે પર્યાવરણને ઓછું નુકસાન પહોંચાડે છે.